Vlaamse kleuters starten sterk, maar taal, wiskunde en sociale kloof baren zorgen

De studie, bekend als IELS, werd uitgevoerd in zo’n 200 Vlaamse kleuterscholen. Onderzoekers van KU Leuven en Hogeschool PXL legden 2.400 vijfjarigen speelse opdrachten voor via een tablet. “Zeven andere landen doorliepen hetzelfde proces. Niet met een focus op de rankings, maar om een extra perspectief te bieden en te kunnen leren van elkaar”, licht promotor Koen Aesaert van KU Leuven toe.

Sterke schoenen

Het beeld dat daaruit naar voren komt, is dubbel. Vlaamse kleuters scoren goed op basisvaardigheden zoals het herkennen van emoties, het functioneren in groep en het vasthouden van informatie. “Onze kleuters hebben sterke schoenen,” zegt Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir. “Maar we moeten hen ook beter leren stappen.”

Want net op taalvaardigheid in het Nederlands en vroege wiskunde blijven Vlaamse kleuters achter op het internationale gemiddelde. Volgens Demir is dat geen reden om met de vinger te wijzen naar kleuterleerkrachten, maar wel een signaal om sneller en gerichter in te grijpen.

Volgens Demir is het fout om kleuteronderwijs te zien als een zachte aanloop naar later. “Kleuters zijn leergierig. Ze willen de wereld kennen en begrijpen. Ze stellen vragen, zoeken verbanden, proberen, botsen, beginnen opnieuw. We moeten dus niet bang zijn om hen iets te leren. De vraag is niet of kinderen mogen spelen of moeten leren. De vraag is hoe we van spel ook rijk leren maken.”

Spelen en leren gaan samen

Onderzoekers benadrukken dat de resultaten geen afrekening zijn met het kleuteronderwijs. “Er gebeurt veel goed in de klas”, zegt onderzoekscoördinator Katrijn Denies (KU Leuven). “Scholen streven volop naar kwalitatieve interacties en ze zoeken de beste omgang met de diversiteit in de klas. Nu moet het geloof nog volgen dat wat zij doen een positief verschil kan maken voor élke kleuter. De hoge verwachtingen die dan ontstaan, gaan hand in hand met de warmte en speelsheid die kleuters nodig hebben.”

Demir sluit zich daarbij aan. Meer aandacht voor taal en wiskundig denken betekent volgens haar niet dat de kleuterklas kouder of schoolser moet worden. “Dat is een valse tegenstelling. Een fijne kleutertijd en leren gaan perfect samen. Kleuters leren door goede didactiek en via spel, beweging, herhaling, taal en nabijheid. Een sterke kleuterklas is speels én kennisrijk. Warm én doelgericht. Kindgericht én ambitieus. We moeten kinderen niet boven hun niveau duwen, maar ook niet onder hun niveau houden. In de kleuterklas verruim je net de wereld voor kleuters.”

Kloof begint vroeg

Een van de scherpste bevindingen is de sociale kloof. Kinderen uit kwetsbare gezinnen of met minder Nederlands thuis starten al op vijfjarige leeftijd met een duidelijke achterstand. Volgens onderzoekster Renée Claes (KU Leuven) zijn die verschillen in Vlaanderen groter dan in andere deelnemende landen.

Demir vindt dan ook dat Vlaanderen vroeger moet durven handelen. “Wie gelijke kansen ernstig neemt, mag niet wachten tot een kind vastloopt in het vierde leerjaar. Dan ben je laat. Soms te laat. De basis wordt veel vroeger gelegd. In taal, aandacht, zelfvertrouwen, zelfsturing, tellen en samenleven.”

“Minimumdoelen zijn geen wondermiddel. Maar ze zijn wel een kompas”, verduidelijkt de minister. “We moeten duidelijker durven zeggen wat kinderen nodig hebben om sterk te starten. Daarna moeten we scholen en kleuteronderwijzers ook de opleiding, materialen en ondersteuning geven om dat waar te maken.”

Meer waardering voor kleuteronderwijs

De minister wil daarom ook meer waardering voor kleuteronderwijs en kleuteronderwijzers. “Kleuteronderwijzers staan aan de eerste lijn van ons onderwijs. Zij leren kinderen luisteren, spreken, wachten, proberen, delen en opnieuw beginnen. Dat werk verdient meer erkenning, meer waardering en betere ondersteuning.”

De Vlaamse Regering werkt intussen aan maatregelen zoals minimumdoelen op populatieniveau voor de derde kleuterklas en een versterkt taalbeleid via het Plan Nederlands. Ook zomerscholen blijven een belangrijk instrument om achterstanden weg te werken.

Toch ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij de school. Ouders spelen een sleutelrol door hun kinderen op tijd naar school te brengen, met hen te praten en voor te lezen. “Een sterke start is een gedeelde opdracht”, zegt Demir.

“Onze kleuterklassen hebben veel in huis. De kinderen zijn leergierig. De leerkrachten doen belangrijk werk”, besluit Demir. “Maar dit rapport zegt dat we meer uit die eerste jaren moeten halen. Niet harder voor kleuters, wel sterker rondom hen. Meer taal. Meer structuur. Meer vroege wiskunde. Meer waardering voor wie elke dag met onze jongste kinderen werkt.”

https://www.n-va.be/nieuws/vlaamse-kleuters-starten-sterk-maar-taal-wiskunde-en-sociale-kloof-baren-zorgen