Arweinydd Plaid Cymru yn addo dwyn y Prif Weinidog i gyfrif yn “gyhoeddus ac yn gadarn” os caiff ei ethol yn Brif Weinidog ym mis Mai

Plaid Cymru 4-03-2026, 08:52 elections, politics, reform

Byddai Arweinydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth AS, yn “ailosod y berthynas rhwng Cymru a San Steffan” pe bai’n cael ei ethol yn Brif Weinidog ym mis Mai, bydd yn dweud wrth gynulleidfa yn yr Institute for Government yn Llundain ddydd Llun.

Mae polau piniwn diweddar yn awgrymu newid seismig yng ngwleidyddiaeth Cymru yn dilyn Etholiadau’r Senedd ym mis Mai, gyda Phlaid Cymru yn gyson yn y polau piniwn fel y blaid fwyaf mewn senedd newydd estynedig o dan system fwy gyfrannol.
Cyhuddodd Rhun ap Iorwerth AS Brif Weinidog presennol Llafur Cymru o honni bod ganddi linell gymorth i Rif 10 ond mewn gwirionedd “nid oes llawer o dystiolaeth ei bod hi’n mynd heibio’r switsfwrdd”, gan ddyfynnu enghreifftiau o pan wrthodwyd galwadau am fwy o bwerau a chyllid gan Lywodraeth Lafur y DU.
Bydd yn cyhuddo Llafur o ystyried datganoli fel “digwyddiad, nid proses”, gan addo galw allan yn “gyhoeddus ac yn gadarn” ar Brif Weinidog y DU pan fydd yn methu â thrin Cymru gyda’r tegwch a’r parch y mae’n ei haeddu.
Disgwylir i arweinydd Plaid Cymru ddweud:
“Mae Cymru wedi’i chyfyngu gan realiti cyfansoddiadol y mae eraill i’w weld yn gwadu sy’n bodoli.
“I Lafur, yn enwedig ASau Llafur, maen nhw’n gweld refferendwm 1997 – ac efallai ychydig o gywiriadau – fel diwedd y daith.
“The boil was lanced, fel y broliodd Blair yn ddiweddarach.
“Datganoli fel digwyddiad, nid proses.
“Maen nhw wedi dweud wrthyn nhw eu hunain gymaint o weithiau mai nhw yw plaid datganoli, maen nhw wedi dechrau ei gredu.”
Gan siarad am Eluned Morgan, Prif Weinidog Llafur Cymru, bydd Rhun ap Iorwerth AS yn dweud:
“Mae hi’n honni bod ganddi fwy o ddylanwad dros y Prif Weinidog nag y gallwn i neu unrhyw un arall y tu allan i Lafur ei gael, ond beth yw ei dylanwad mewn gwirionedd?
“Ei hateb i mi yn sesiwn wythnosol cwestiynau’r Prif Weinidog yw y gall y Prif Weinidog presennol godi’r ffôn i Rif 10 mewn ffordd na allaf ond breuddwydio amdani.
“Mae’n gwbl annemocrataidd, ac yn gwbl amharchus - nid i mi, ond i bobl Cymru.
“Mae’n dangos bod rhai yn dal i gredu mai dim ond os yw Prif Weinidog Cymru a Phrif Weinidog y DU yn perthyn i’r un blaid y gall yr ‘agenda parch’ rhwng llywodraeth y DU a llywodraethau datganoledig fodoli.
“Ond hyd yn oed pe bai’n wir bod gan Brif Weinidog Cymru linell gymorth i Downing Street, ychydig o dystiolaeth sydd ei bod hi’n mynd heibio’r switsfwrdd.
“Cymerwch yr enghraifft ddiweddar boenus o ddatganoli plismona.
“Safodd y Prif Weinidog ar y llwyfan hwn yn datgan brwdfrydedd honedig ei phlaid drosto, dim ond i’r Ysgrifennydd Cartref wrth-ddweud ei sylwadau’n uniongyrchol ychydig ddyddiau’n ddiweddarach. Mewn gwirionedd, roedd yn ergyd eithaf erchyll i arweinydd Llafur yng Nghymru.
“Felly lle mae’r Prif Weinidog presennol wedi ceisio dod â rhywfaint o naws - gan hedfan ambell farcud i geisio gwneud penawdau - rwy’n siŵr y byddaf i yn cael fy ngweld fel rhywbeth o niwsans mewn ffordd nad yw’r Prif Weinidog presennol wedi bod. A hynny oherwydd fy mod yn addo canolbwyntio yn llwyr ar sefyll dros Gymru.
“Rwyf am iddi fod yn berthynas adeiladol gyda’r Prif Weinidog ac nid wyf yn ymddiheuro am ei gwneud yn glir i Keir Starmer mewn cyfarfod ar ôl cyfarfod y bydd fy nheyrngarwch i a theyrngarwch fy ngweinidogion i bobl Cymru, ac na fyddwn yn cilio o’r her.
“Fy ngham nesaf fydd bod yn dryloyw ynghylch y rhwystrau y mae Llywodraeth y DU yn eu gosod, a dwyn y Prif Weinidog i gyfrif am hynny’n gyhoeddus ac yn gadarn.
“Ar ddatganoli cyfiawnder a phlismona.
“Datganoli lles, darlledu, prosiectau ynni mawr.
“Rheolaeth dros Ystad y Goron.
“Fformiwla ariannu deg.
“Arian canlyniadol o brosiectau rheilffordd a ddynodwyd yn fel ‘Lloegr a Chymru’ heb un fetr o drac i’w hadeiladu ar ochr arall Clawdd Offa.
“Arwain Cymru o’r Newydd. Nid slogan ymgyrch yn unig yw hynny. Rhaid ei gweld hefyd drwy lens posibiliadau ehangach – heb faich teyrngarwch i San Steffan sydd wedi dal Cymru yn ôl am yn rhy hir.”
Related News

De Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft gisterenavond een motie van het Vlaams Belang over de ombudsman van Brussels Airport verworpen.“Die constructieve motie was er nochtansom het vertrouwen in de ombudsdienst te herstellen”, stelt Kamerlid Britt Huybrechts.“Onze partij pleit al langer voor een grondige hervorming van deze dienst, met meer transparantie, duidelijke regels en echte garanties op onafhankelijkheid.”

read more..

Sara Bailac: “Pugen les hipoteques, pugen els lloguers, puja tot menys els salaris, i moltes famílies viuen ofegades per uns preus que estan pels núvols.”

read more..

BEOGRAD – U medijskoj kampanji laži, manipulacije, pretnji i targetiranja studenata, podizanje optužnice protiv 13 okrivljenih za pad nadstrešnice u Novom Saduće biće samo jedan deo političkog narativa koji treba da ublaži nezadovoljstvo većine građana. Ceo postupak je politički, a ne pravni pa je i trenutak podizanja optužnice politički, jer režim po svaku cenu pokušava da uguši studentsku pobunu. Međutim, ovo nezadovoljstvo i pobuna građana se brzo šire i ne mogu ih sprečiti nikakve zbrzane i nepotpune optužnice“, kaže u razgovoru za Danas Aleksandar Olenik, advokat i član Predsedništva Lige socijaldemokrata Vojvodine – VOJVOĐANI.

read more..

Het Europees Parlement heeft ingestemd met strengere Europese regels voor de terugkeer van illegale migranten. Met 389 stemmen voor, 206 tegen en 32 onthoudingen wordt het terugkeerbeleid duidelijk verstrengd.“Devon der Leyen-coalitie leverde niet wat de kiezer vraagt. Met onze druk kan het beleid wél strenger worden,” reageert Tom Vandendriessche, fractieleider van het Vlaams Belang in het Europees Parlement.

read more..

La portaveu adjunta dels republicans al Congrés ha defensat que “l’aqüicultura marina és un sector estratègic que genera ocupació, produeix aliments de proximitat, fixa activitat al territori i contribueix a la sobirania alimentària”

read more..

Chers militants, chers membres d’Unser Land,

Nous ouvrons aujourd’hui les inscriptions à la 4ᵉ Université d’Hiver d’Unser Land, qui se tiendra le samedi 21 février 2026 à Sélestat, salle Sainte‑Barbe, comme annoncé.

Dans un contexte de crise démocratique, institutionnelle et territoriale, cette Université d’Hiver sera un temps fort de réflexion et de mobilisation autour d’une question centrale pour notre combat politique : La France à bout de souffle : le fédéralisme comme solution ?

read more..

Dal 22 al 26 aprile ci rimettiamo in cammino con la scuola di politica senza poltrone: da Aurisina al confine con la Slovenia, attraversando il Carso, Trieste e Muggia. Non un’aula, ma sentieri e piazze; non lezioni frontali, ma confronto vivo sui temi decisivi del nostro tempo: turismo, ambiente, migrazioni, partecipazione pubblica. Cammineremo insieme a ospiti e testimoni che ci aiuteranno a farci domande scomode e a costruire pensieri nuovi.

read more..

Els republicans exigeixen propostes en clau de sobirania al Govern del PSC i collen l’Estat per més mesures en matèria d’habitatge

read more..

«La Fieste de Patrie dal Friûl rappresenta un momento fondamentale per riaffermare la nostra identità, la nostra storia e il valore della comunità friulana anche nei confronti di chi, ancora oggi, cerca di sminuire la ricchezza delle minoranze linguistiche storiche della nostra regione, dimenticando che sono elemento di garanzia della specialità e possibilità di rilancio di una autonomia vera e ricca di contenuti». 

read more..
Calendar
«October 2026»
MonTueWedThuFriSatSun
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031