Valerie Van Peel in De Zondag

“De kans dat ik Theo ooit tijger noem, is onbestaande!” Valerie Van Peel schatert het uit. De vurige Kempense staat één jaar aan het roer van N-VA. Een gesprek over de marsrichting, het robbertje met de ziekenfondsen en het feestje van Bill White (waar ze niet naartoe gaat). Haar persoonlijke prioriteit voor de komende weken: een omgangsverbod met kinderen voor daders van misbruik.

Het hoofdkwartier van N-VA in het hart van onze hoofdstad. Terwijl we koffie inschenken, keren de 40.000 vakbondsbetogers druppelsgewijs huiswaarts. “Ik ben minder en minder onder de indruk”, zegt Valerie Van Peel. “Ik stoor mij vooral aan de leugens die het middenveld vertelt over het beleid. Als je eerlijk zou zeggen wat de regering doet, en waarom, zouden er nog minder mensen op straat komen.” Ze zucht en verwijst naar het interview met de topvrouw van beweging.net vorige week in deze krant. “Wat een ‘prachtig’ interview. (rolt de ogen) Mevrouw Hendrickx Devos heeft daar een gigantische kans laten liggen. (feller) Een koffie drinken met N-VA is blijkbaar een rode lijn. Sorry, maar gaat het hier over de beweging die duizenden Arco-spaarders in het zak heeft gezet? En die gaat met een moreel vingertje zwaaien en ons uitsluiten?”

U wil het middenveld kapot, beweert zij. Is dat zo?

“Neen. Wij stellen bepaalde zaken in vraag. Zo vinden wij het niet logisch dat de ziekenfondsen de uitkeringen controleren. Volgens een rapport is één op de vier uitkeringen voor langdurig zieken onterecht. (benadrukt) Dat is een lek in de sociale zekerheid van drie miljard! Maar blijkbaar mag je dat niet zeggen van hen. Dan kan je toch alleen maar concluderen dat zij zelfbehoud belangrijker vinden dan de sociale zekerheid? Want waarom klagen wij deze misbruiken aan? Omdat we het systeem overeind willen houden! (windt zich op) Dat ik van zo iemand moet horen dat ik enkel bezig ben met rijke blanken en langgeschoolden, maakt me echt kwaad. Ik strijd verdorie al heel mijn carrière voor de meest kwetsbaren. Voilà, dat moest er even uit.” (lacht)

U wou het debat aansnijden. Mag ik zeggen: doel bereikt?

“Neen. Mijn doel zal pas bereikt zijn als de regering ook effectief deze misbruiken aanpakt. Dat zullen we de komende weken zien.”

Intussen staat u één jaar aan het roer van N-VA. Is het voorzitterschap de grootste hondenstiel van de Wetstraat zoals sommigen beweren?

“Dat zou ik niet zeggen. Het is een job die je helemaal opslorpt, en je moet veel miserie vangen, maar dat weet je op voorhand. Ik wou dit doen, omdat ik impact wou hebben en dat heb ik ook. Voor de rest probeer ik vooral te onderscheiden wat essentieel is en wat niet. Wat niet essentieel is, schrap ik.”

Doet u het graag?

“Eerlijk? Dat vind ik echt een moeilijke vraag. (lacht) Het is een privilege om vanuit deze positie te mogen wegen op het debat. Maar ik ben ooit vertrokken uit de politiek met een reden. Die wereld is niet veranderd. Het blijft een gevecht tegen traagheid, spelletjes en bagger. Vroeger was ik een van de meest bereikbare politici op sociale media. Vandaag laat ik dat over aan andere mensen. Als je voor de 25ste keer nazi-trut moet lezen, dan zeg je tegen jezelf: hier blijf je beter weg. Maar eigenlijk is dat zonde.”

Is N-VA veranderd na één jaar Valerie Van Peel?

“Ik hoop van niet, want de partij zat goed in haar vel. Ik heb dat ook altijd gezegd: je moet van mij geen grote bocht verwachten. De ambitie om de brede volkspartij te zijn, is gebleven. Alleen zijn de rollen veranderd. Nu ben ik voorzitter en is Bart (De Wever, red.) premier. Wat ik als een belangrijke taak voor mezelf zie, is uitleggen waarom de regering bepaalde hervormingen, die soms hard overkomen, moet doen. Deze zijn nodig na jaren wanbeleid om het land opnieuw weerbaar te maken.”

Uw voorganger Bart De Wever droomde van een groot centrumrechts blok met CD&V en Anders (het vroegere Open VLD, red.). Is dat ook uw ideaal?

“Neen, ik ben daar niet zo mee bezig. Zijn er te veel partijen in ons land? Ja. Maar vooral omdat het land uit twee democratieën bestaat. Om een federale regering te vormen, moet je twee democratieën samengooien. Dat is het probleem. Daarom gaan wij in 2029 een nieuwe staatshervorming op tafel leggen.”

Ah. Is de regering-De Wever niet aan het bewijzen dat België wél werkt?

“Neen. De regering wil het maximale eruit halen, maar op het einde van de rit zal ook zij tegen de limieten van dit land aanlopen. Om maar één iets te noemen: het federale niveau is gewoonweg onfinancierbaar geworden. Dat krijg je niet meer omgekeerd, tenzij met een staatshervorming waarbij de deelstaten eindelijk alle bevoegdheden krijgen. (denkt na) Weet u: voor mij is het Vlaams-nationalisme geen emotioneel of historisch gegeven. Dat is een verschil met Bart. Ik ben niet opgegroeid met vlaggen en leeuwen. Voor mij is dat enkel een pragmatisch gegeven. België werkt niet. Daarom heb je een staatshervorming nodig.”

Over partijen gesproken: wat vindt u ervan dat Georges-Louis Bouchez een Vlaamse MR wil oprichten? Dat wordt een concurrent voor uw partij.

(droog) “Ik lig daar niet wakker van. Als ik trouwens naar de uitdagingen en de peilingen kijk, dan denk ik dat hij zich beter met zijn kant van de taalgrens zou bezighouden. Verder kan ik daar niets over zeggen.”

Wat is uw prioriteit voor de komende weken?

“Voor mij persoonlijk? Een van de belangrijkste redenen waarom ik ben teruggekeerd, is het regeerakkoord. Dat bevat enkele dossiers waar ik al jaren voor strijd. Denk aan asbest, maar ook de bescherming van kinderen. Dé prioriteit voor de komende weken is een omgangsverbod met kinderen voor veroordeelde daders van kindermishandeling. (maakt zich kwaad) Recent nog: het vermoorde jongetje Raoul. Hoe is het mogelijk dat wij als samenleving niet eerder hebben ingegrepen? We wéten dat de kans op recidive bij mensen die kinderen iets aandoen, verschrikkelijk groot is. Daarom leggen wij een wetsvoorstel neer om veroordeelden ook na hun straf een omgangsverbod op te leggen voor x-aantal jaar. Dat wil zeggen dat ze niet meer in de buurt van kinderen mogen komen, ook niet van hun eigen kinderen.”

Dreigt u dan ook niet hun kinderen te straffen?

“Ik heb een boek geschreven met de verhalen van dertien volwassenen die als kind werden misbruikt of mishandeld door hun ouders. Ja, als kind toonden zij allemaal loyaliteit en wilden zij inderdaad terug naar die ouders. Maar als volwassene vertellen ze iets anders. Vandaag zeggen ze: had de samenleving ons maar beter beschermd. (benadrukt) Laten we toch stoppen met sommige ouders kans na kans te geven en laten we eindelijk de bescherming van kinderen voorop zetten.”

Wat met het principe dat iedereen een tweede kans verdient?

“De rechter moet zich natuurlijk baseren op een risicobeoordeling. Wie aan zichzelf wil werken, mag een nieuwe kans krijgen. Maar helaas blijkt dat bij veel veroordeelden niet het geval. (even stil) Weet je: dit houdt mij al bezig sinds ik als journaliste het proces rond baby-Xena (2005) heb gevolgd. Zeven maanden is dat meisje mogen worden. Elke dag is ze mishandeld, tot aan haar dood. Vandaag lopen deze ouders, deze kindermoordenaars die nooit schuldbesef hebben getoond, gewoon weer vrij rond en niemand die hen in het oog houdt.”

Is dit ook geen confrontatie met uw verleden?

(wikt haar woorden) “Voor een stuk wel, ja. Omdat ik weet dat ook mijn dader nog slachtoffers heeft gemaakt na mij. Als kind kan je dat niet voorkomen. Volwassenen zouden dat wel kunnen, maar dat is niet gebeurd. (stil) Als je als crimineel vrijuit wil gaan, kan je best een kind misbruiken. Het is vreselijk om te zeggen, maar het is zo. Gelukkig zijn de verjaringstermijnen intussen afgeschaft. Maar we doen nog niet genoeg. Nog altijd lopen te veel daders vrij rond die nieuwe slachtoffers kunnen maken.”

Hier word je stil van. En nu moet ik over de begroting beginnen …

(schatert het uit) “Als je naar mijn prioriteiten vraagt, dan ben ik op dreef.”

Vanaf deze week buigt de regering zich over de cijfers. Wat verwacht u daarvan?

“Ik hoop dat iedereen beseft hoe groot de uitdaging is. Dit land kan geen nieuwe crisis aan. Zie de energiecrisis: we kunnen geen maatregelen meer nemen omdat er geen geld meer is. (denkt na) Ik ben tot hiertoe redelijk tevreden over het werk van de regering. Op verschillende vlakken zetten we historische stappen. Maar ik zal pas écht tevreden zijn als ook deze begrotingskaap fatsoenlijk wordt afgerond.”

Is het geen tijd om de mensen eerlijk te zeggen dat de beloofde lastenverlaging op arbeid er niet zal komen?

“Ho, nu zeggen dat we die ambitie loslaten, zou een verkeerde reflex zijn. Als je kijkt naar de loonlasten, staan wij bovenaan de Europese ranking. Maar oké, ik besef ook dat de regering een breed pakket zal moeten afkloppen. Wat zéker geen optie is, is de begroting verder uit de hand laten lopen. (even stil) Ik doe daar liever geen verdere uitspraken over, omdat ik het werk niet moeilijker wil maken dan het al is.”

U verwees daarnet naar de energiecrisis door de oorlog in Iran. Defensieminister Theo Francken (N-VA) dacht aanvankelijk dat die oorlog ook ons land ten goede zou komen. Gaat u akkoord dat dat een foute inschatting was?

(wikt haar woorden) “Theo vond en vindt, terecht, dat het omvallen van dat regime een goede zaak zou zijn voor de Iraanse bevolking en eigenlijk voor iedereen. Helaas kan je je afvragen of dat de uitkomst zal zijn van deze oorlog. Ten tweede kan je je ook afvragen of dat wel de motivatie was van Israël en Trump. (denkt na) Ik denk eerlijk gezegd dat niemand goed weet wat de echte bedoeling was. Ik kijk daar vol verbazing naar. Eigenlijk is het waanzinnig hoe onvoorbereid die oorlog is gestart. We leven nu blijkbaar in een wereld waar de wet van de grootste brulboei telt. Dat beangstigt mij wel. Maar goed: laten we daar lessen uit trekken, zélf sterker worden, en vooral niet in paniek schieten.”

Is die oorlog, en de omgang met Amerika en Israël, een splijtzwam in uw partij? Dat is wat kwatongen beweren.

“Neen, echt niet. Of toch veel minder dan mensen denken. Als wij debatten voeren daarover, gaat het vooral over de intonatie. Ja, Theo is gevoelig voor Iran en wat er daar gebeurt. Maar kan iemand tegen de omverwerping van dat regime zijn? Achteraf is het altijd makkelijk praten. Sommigen willen dit framen alsof hij zelf in die oorlog wou stappen, alsof hij wou meevechten, maar dat heeft hij nooit gezegd.”

Iets anders: mag u hem ook tijger noemen, zoals zijn vriend Bill White?

“De kans dat ik Theo ooit tijger noem, is onbestaande. Echt waar. Nooit van mijn leven.” (schatert het uit)

Hebt u nog geen bijnaam gekregen van de Amerikaanse ambassadeur? Ik hoor dat u ook op de koffie bent gegaan.

“Als ik er een zou hebben, wil ik het echt niet weten. Echt niet. (lacht) Maar het klopt, hij is hier op het kantoor geweest. Dat is overigens niet zo vreemd, hoor. Hij is niet de enige ambassadeur die dat doet. Het is niet omdat wij hopen dat Trump snel weer verdwijnt, dat we de diplomatieke relaties met Amerika moeten doorsnijden. Andere partijen lijken daar wel op aan te sturen. Dat vind ik dom.”

White vindt dat ons land soepeler moet omgaan met religieuze besnijdenissen. Vindt u dat ook?

“Neen. Hij heeft daar trouwens geen jota aan te zeggen. In onze wetgeving staat duidelijk dat medische ingrepen door artsen moeten gebeuren en dat staat niet ter discussie.”

Doen we dat niet, gaan we het imago van antisemitisch land krijgen, beweert hij.

“Dat is onzin en dat heb ik hem ook zonder omwegen gezegd. De scheiding tussen kerk en staat is fundamenteel voor mijn partij en wij gaan daar niet op toegeven.”

Zou de besnijdenis van kinderen niet verboden moeten worden? Laat kinderen toch met rust, zou ik denken.

(blaast) “In sommige landen wordt dat pas toegestaan vanaf de puberleeftijd, zodat de jongen mee kan bepalen of hij dat wil. Daar valt iets voor te zeggen. Maar je mag dat niet op dezelfde lijn zetten als de besnijdenis van meisjes, wat pure kindermishandeling is. De ingreep bij jongens gebeurt ook om een andere reden. Ik heb overigens nog geen mannen gehoord die zeggen dat die besnijdenis hen beschadigd heeft. Dat is nu dus geen prioriteit voor ons.”

Tot slot: gaat u naar het feestje van Bill White op zondag 28 juni? Amerika viert dan zijn 250ste verjaardag.

(lacht) “Ik ben uitgenodigd, maar ik ben niet van plan te gaan, neen. Als ik naar al die feestjes moet … Oei, nu gaat hij weer sms-jes sturen, vrees ik. Je moet hem eens interviewen, Paul. Echt. Een speciale man. Maar hij kan ook lachen, hoor.”

https://www.n-va.be/nieuws/valerie-van-peel-in-de-zondag