In een openhartig interview blikt premier Bart De Wever terug op een zwaar jaar. Afgelopen week dwong een zware infectie hem zelfs tot een dag volledige stilte en thuisrust. De premier spaart in dit gesprek met VTM Nieuws-journaliste Hannelore Simoens zijn eigen beleid niet en noemt de huidige btw-hervorming een “stinkende kameel” die dringend terug naar de tekentafel moet. Van zijn gespannen ontmoeting met Donald Trump tot de “spionageroman” rond Euroclear: de premier legt zijn kaarten op tafel.

Meneer De Wever, hoe gaat het met u?

“Al bij al redelijk goed. Ik recupereer van een zware infectie, maar ik kan weer spreken. Normaal werk ik door als ik ziek ben, maar donderdag kon ik niet meer spreken. Naar het parlement gaan om te piepen en te zuchten, dat was geen optie. Dus heb ik een dagje thuis gezeten. Vrijdag was ik hier weer aan de slag, wel op halve kracht.”

Was het de eerste dag thuis van het afgelopen jaar? Een hele dag gewoon thuis doorgebracht?

“Ik denk het wel, ja.”

Misschien waren de afgelopen weken of maanden net iets te veel voor uw lichaam?

“Ik vrees dat dat het geval is, dat heeft mijn dokter mij alleszins verteld. Er zijn limieten aan alles en als je te veel in het rood gaat, komt vroeg of laat de rekening. Alleen, ik heb de gewoonte om het vol te houden tot het reces en dan als pudding in elkaar te zakken. Ik kom net tien dagen tekort.”

Het volgende reces is nog even?

“Dat is de krokusvakantie, die komt er wel aan. Dat is de traditionele skivakantie, de heilige week die wij altijd nemen. Wij zijn fanatieke skiërs, iedereen bij ons thuis. Dat is de vakantie die we het meest op prijs stellen. Ik heb een heilige schrik dat een bepaalde onderhandeling over een bepaald onderwerp, zijnde de btw, misschien die vrijdag zou kunnen beletten om op tijd naar Oostenrijk te vertrekken en dan ga ik thuis de bonen mogen eten.”

Het begrotingsakkoord ging heel moeizaam, met veel deadlines die overschreden zijn. Een regeringscrisis zelfs, u die naar de koning zou stappen. Hebt u zelf ooit getwijfeld of het zou lukken?

“Er zijn momenten geweest waarop we politiek op de rand van de afgrond stonden. Maar ik was ook bereid om all the way te gaan. Ik vind dat ik hier zit als instrument, ik zit hier niet als doel op zich. Premier worden was niet mijn levensdroom, dat is geen job, maar een roeping. Je moet jezelf ook kunnen overtuigen, als je uit je bed komt ‘s morgens, dat het de moeite is om dit te doen. Dat je dit echt doet in het algemeen belang. Dat wat je doet onze gemeenschap sterker zal maken, en uiteindelijk welvarender. Dat je de sociale zekerheid uiteindelijk zal kunnen stutten. De dag dat je zegt: ‘Ik kan geen akkoorden meer maken’... Dan blijf ik hier geen seconde meer zitten.”

Maar hebt u echt getwijfeld om naar de koning te gaan? Was dat een serieuze piste om uw ontslag in te dienen?

“Natuurlijk.”

Voor de man die alleen zichzelf vertrouwde om premier te worden en om het land op orde te zetten en alles aan te pakken? En die nog wist hoeveel werk er nog op de plank lag?

“Ja, maar soms moet je ook aan je collega’s laten zien dat je het meent en dat je niet bereid bent om een meerjarenbegroting te aanvaarden die het verschil niet maakt, want dan zit je hier uiteindelijk om te zitten. Soms moet je laten zien: hier is de ravijn, nog één stap verder en we liggen erin. Dat is een moment dat je nodig hebt om redelijke akkoorden te maken. Nog altijd niet de akkoorden die ik zou willen: we zijn nog ver van het akkoord dat ik had willen maken. Ik denk dat ons ambitieniveau hoger had moeten liggen. Een inspanning van 9 miljard tegen 2029 is ook niet niks. As good as it gets, dan neem je dat.”

U eindigt dan met een compromis, u hebt de btw-hervorming zelf al aangehaald, op bepaalde producten, van zes naar twaalf procent. Wat een gedoe, meneer De Wever.

“Ja, dat is een kameel die misschien net iets te hard stinkt en die effectief herbekeken zal moeten worden, zoals alles in dit land. Je moet weken onderhandelen, je doet nachten door en dan laat je een akkoord aan het zonlicht zien. En dan denk je: het is mijn kind. Dat blijkt dan toch niet zo’n prachtig kind te zijn. Maar als het te lelijk is, het kind is niet levensvatbaar, dan moet je terug naar de tafel en kijken wat er in de plaats kan komen. Het is niet de btw-hervorming die ik in gedachten had.”

Waarom laat u dat dan passeren?

“Omdat dat soms een onderdeel is van een proces. Je hebt een akkoord, een bedrag, dat is nu gefixeerd. Er is een bedrag dat uit consumptie wordt gerecupereerd om de lasten op arbeid te kunnen laten dalen. Mensen die werken moeten netto meer hebben, maar je moet dat ergens halen. Enerzijds is dat een cut, en anderzijds zeg je: mensen met vermogen moeten meer betalen. Dat zijn ook maatregelen die geen schoonheidsprijzen winnen. De meerwaardebelasting is ook niet echt een beauté geworden. Maar ze is er, daar kleeft een bedrag op, en dat is dan politiek gefixeerd.”

Hoe ziet de nieuwe btw-hervorming eruit? Van 21 naar 22 procent? Alles naar 9 procent btw?

“Ik ga dat niet vertellen, ik hoop dat het er gewoon minder uitziet als een kameel. Ik ben begonnen met een vrij heldere btw-hervorming. Btw is in dit land een oerwoud waar niemand aan uit kan. Het is een catastrofe, een jungle, probeer dat maar eens op orde te zetten. Volledig herzien is ideaal, maar dat is niet realistisch.”

U zei zelf precies een jaar geleden: belastingen heffen is zoals schapen scheren, je moet stoppen vooraleer je aan de huid zit. We zijn op dat punt aanbeland, en dan snijdt u toch nog.

“Dat is niet juist. De belastingsdruk in dit land daalt. De belastingen, het geheel, dat gaat duidelijk achteruit. Alleen, er zitten ook verschuivingen in.”

Meer nettoloon overhouden, daar wachten we nog op.

“Dat is niet juist, dat wordt volgens plan uitgevoerd. Het laatste miljard zit aan het einde van de legislatuur in 2030. Voor mij is het heel belangrijk dat mensen die gaan werken netto meer overhouden, het verschil tussen werken en niet werken moet groter worden. Hun koopkracht zal er dus op vooruitgaan. Ik weet dat niemand mij gelooft, ik maak mij geen enkele illusie.”

Euroclear. Dat kwam er enkele dagen na het afknopen van de losse eindjes uit het begrotingsakkoord. U moest op een heel ander front beginnen te knokken.

“Dat was het meest precaire moment van 2025. Een bijzondere periode, moet ik zeggen. In die periode, ik ga niet liegen, heb ik echt scheel gekeken. Dat was drie uur slapen en altijd op topniveau moeten functioneren. Terwijl je met 9 miljard in de begroting bezig was, hing er een zwaard van 180 miljard boven ons hoofd te bengelen, met grote landen en de Commissie die zeiden: ‘We gaan dat gewoon doen, je zal dat moeten accepteren.’ Dat was niet evident.”

Weinig mensen die u ook een kans gaven, die u zelfs de bad boy van Europa noemden. Een soort vriend van Poetin, een Poetin-lover. Wat deed dat met u, dat er nog eens bij?

“Dat laatste is zeer onaangenaam. Ik heb een heel persoonlijke band met Oekraïne. Mijn vader is daar geweest vlak na de val van het IJzeren Gordijn. Hij heeft daar een netwerk opgebouwd en heeft tot de allerlaatste dag dat hij leefde – hij is spijtig genoeg niet oud geworden – voor Oekraïne gewerkt. Hij heeft fondsen ingezameld voor Oekraïne. Elke zomer zat het huis van mijn vader vol met Oekraïners. Ik moest soms in de zetel slapen, omdat Oekraïners in mijn bed lagen. Zij kwamen vakantiewerk doen voor valuta, want het land was straatarm in die tijd. Dat uitgerekend ik moest horen dat ik een Poetin-vriendje zou zijn, heeft mij persoonlijk echt pijn gedaan. Het is ook totaal onterecht. Dat dossier zat met haken en ogen in elkaar, het was een slechte beslissing. De illusie van gratis geld, die heb ik echt moeten doorprikken. Maar het is wel gelukt.”

U moest wel tegen alle Europese leiders ingaan, mensen die u ook respecteert, die u graag hebt. Iedereen lijkt tegen u te zijn, lag u er wakker van de uren ervoor?

“Dat kan je wel zeggen, dat dat niet eenvoudig is. Bij zo’n Europese Raad, moet je je inbeelden, daar zit je alleen. Je gsm gaat in een kastje, je hebt geen raadgevers. Daar zitten 27 regeringsleiders en dan komt de einddiscussie: ‘Doen we dit of doen we dit niet?’ Je staat alleen. Maar ik had het dossier in de vingers, tot in de vingertoppen. Ik had met iedereen al gesproken op voorhand. Ik wist precies waar de pijnpunten lagen. Ik heb daar al mijn duivels ontbonden. Uiteindelijk had ik ook een alternatief voorbereid. Oekraïne is geholpen met 90 miljard. We kunnen Oekraïne niet in de steek laten. Ze vechten tegen een agressor die ook ons bedreigt. Ze vechten ook voor onze vrijheid. Er moest een resultaat zijn.”

“Ook het alternatief hadden we voorbereid. Met de tegenstanders van een eventueel alternatief: Hongarije, Tsjechië, Slovakije, Babiš, Fico en Orbán. Ik had hen allemaal op voorhand gesproken. Ik zei: ‘Ik heb een alternatief, jullie willen dat niet. Ik ga jullie uitleggen waarom het ook in jullie belang is om het te steunen. Vraag dan een opt-out, je zal die krijgen. Doe dat, anders breng je Europa naar een breekpunt.’ Dat was een dubbele oefening: enerzijds in beeld brengen hoe slecht de ene beslissing was, en dan rond middernacht, toen het begon te kantelen, zeiden ze: ‘Hebben we eigenlijk een alternatief? Natuurlijk hebben we een alternatief.’ En dan keek iedereen naar Orbán, die tot ieders verbazing zei: ‘If I get an exemption, an opt-out, I will do it.’ Toen viel het hele kaartenhuis in elkaar. Je moet daar bescheiden over zijn. Als je gaat zeggen: ‘We hebben dat fantastisch gedaan...’”

... zegt hij na een uiteenzetting van vijf minuten.

“Je vraagt hoe ik het heb gedaan, ik kan er een boek over schrijven. Dat zou trouwens een zeer spannend boek zijn. Ik heb bijlange niet alles verteld van wat er in dat verhaal gebeurd is. Ooit, misschien voor publicatie na mijn dood, zou het boeiend zijn om dat hele verhaal uit de doeken te doen. Het is echt een spionageroman, onwaarschijnlijk.”

Misschien hebt u al wat kunnen lijmen met uw gesprek met Donald Trump in Davos. Die befaamde vijftien minuten waarin u sprak met de koning en Donald Trump, waarbij hij plots al zijn bedreigingen over Groenland liet vallen. Wat is daar nu eigenlijk gezegd geweest?

“Dat mag ik niet vertellen, we hadden afgesproken geen commentaar te geven. Ik kan u zeggen, vijftien minuten klinkt kort, maar die kunnen ook heel lang zijn. Je kan onwaarschijnlijk veel dingen zeggen in vijftien minuten. We kwamen op een punt dat we de essentie moesten uitspreken. Meneer Trump, vlak voor Davos, had een NAVO-lidstaat bedreigd met geweld. Dat is du jamais-vu. Dat is ook iets wat we niet meer gaan vergeten, denk ik. Dat is een moment dat je niet meer kan ontzien. We’ve seen it. You cannot unsee it. Wij waren de enige Europese leiders die een bilaterale kregen.”

Ik hoor: de koning is begonnen met spreken, u hebt het overgenomen en gezegd welke fouten hij heeft gemaakt met Groenland. Hij heeft u bedenkelijk aangekeken, een beetje vanuit de hoogte, en is vertrokken.

“Ik ga bevestigen noch ontkennen wat u vertelt. We hebben de boodschap gebracht op zijn Europees, op een heel rustige manier, dat we Atlantisten zijn, dat we dat willen blijven. Dat is ook zo, ik hoop dat we dat kunnen blijven. Je moet met twee zijn in een huwelijk, en dan hebben we de kanteling gemaakt om te zeggen: ‘In dit huwelijk lopen er wat dingen fout. Wij horen dingen die we nooit hadden gedacht te horen. We hebben het gevoel dat u er niet meer in gelooft, dat er geen liefde meer is. Dat u de boodschap altijd brengt op een manier...’ Ik heb hem letterlijk gezegd, als u dat echt moet weten: ‘U brengt ons tot een punt dat we of Atlantist of Europeaan kunnen zijn, en dan zullen we altijd Europeaan zijn. Dat betreur ik, en die breuk moeten we vermijden.’ Bon, ik zal niet zeggen hoe hij heeft gereageerd. Ik heb de indruk dat hij een man is die niet graag tegenspraak heeft, dat is een publiek geheim. Dus ik verwacht me niet aan een uitnodiging voor de opening van de balzaal in het Witte Huis binnenkort.”

Wat mogen de mensen in 2026 van u verwachten? U hebt al aangeraakt dat het een moeilijk jaar wordt.

“Ja, dit wordt nog een pittig jaar. Dit is het laatste jaar waarin we structureel, op budgettair vlak, nog dingen kunnen doen op de lange termijn.”

U zoekt 3 à 4 miljard.

“Ik denk dat het realistisch is...”

Dit jaar nog.

“Nee, structureel, dus je moet opbouwen. Als je zegt dat we 9 miljard hebben in de meerjarenbegroting... In totaal hebben we 32 miljard gesneden. Een geaccumuleerd bedrag loopt op als je er structureel miljarden bijtelt. Dat telt elk jaar verder door. Ik denk dat in die zin 3 à 4 miljard niet onrealistisch is. Ik denk dat je de bulk daarvan eind dit jaar moet doen, omdat je dan nog effecten kan bereiken. De pensioenhervorming levert veel op, maar die levert deze legislatuur bijna niets op. Dat is werken voor het nageslacht. Je pakt de shit vandaag, de mensen zijn niet blij, maar de opbrengst komt later. Ik weet niet hoeveel het zal zijn, want je bent ook afhankelijk van hoe de economie evolueert, maar op dit moment ziet het er gitzwart uit.”

https://www.n-va.be/nieuws/interview-met-bart-de-wever-in-het-laatste-nieuws-vtm-nieuws-over-zijn-eerste-jaar-als