Republic of Poland - Sapienti sat

145. rocznica śmierci Floriana Ceynowy

Fri, 27 Mar 2026 16:16:46 +0000

Dzisiaj mija 145. rocznica śmierci Floriana Ceynowy – lekarza, literata, „budziciela Kaszubów”.

Przyszedł na świat w Sławoszynie w powiecie puckim. Studiował medycynę we Wrocławiu, Królewcu i Berlinie. Praca lekarza dawała mu utrzymanie, jednak tym, co uczyniło go „nieśmiertelnym” w pamięci potomnych, były jego szerokie zainteresowania kaszubszczyzną. Ceynowa jako pierwszy publikował teksty w języku kaszubskim, a także podjął się wydawania pierwszego w historii periodyku po kaszubsku zatytułowanego „Skôrb kaszebskò-słowiańsczi mòwë” i opracował pionierską gramatykę języka kaszubskiego.

Krytykowany przez sobie współczesnych, nierzadko oczerniany, w XX wieku oceniany niejednoznacznie, Ceynowa stał się symbolem odrodzenia Kaszubów. Jako pierwszy stwierdził, że Kaszubi są odrębnym narodem i należy im się godne miejsce wśród innych ludów słowiańskich.

https://kaszebsko.com/2026/03/26/145-rocznica-smierci-floriana-ceynowy.html

„Kaszubski wieloświat językowy – gra paragrafowa online”

Fri, 27 Mar 2026 14:25:22 +0000

by Kaszëbskô Jednota

Më chcemë sã z wama pòdzelëc bëlną klëką, że mómë dzysô dostóné wiadło ò dobëcym dotacje z Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej na projecht „Kaszubski wieloświat językowy – gra paragrafowa online”.

Wkół jigrë ò Kaszëbach më mdzemë wespółrobic z Ale Granda, na co jesmë ju baro rôd!

Naja ùdba bëła jedną z 177 sztëk zawnioskòwónëch, z jaczich 28 sztëk dostónie dëtkòwé wspiarcé na zjiscenié. Tak tej gratulëjemë wszëtczim, co dobëlë!

https://kaszebsko.com/2026/03/26/kaszubski-wieloswiat-jezykowy-gra-paragrafowa-online.html

Dziedzictwo kulturowe Górnego Śląska

Tue, 24 Mar 2026 11:21:59 +0000

Trzeci z obrazów cyklu maryjnego (o dwóch innych pisaliśmy tydzień i dwa tygodnie temu), zrealizowanego dla kościoła Mariackiego w Katowicach przez Józefa Unierzyskiego, ukończony został w roku 1931. Jego tytuł: "Panna można", zaczerpnięto z Litanii Loretańskiej, przy czym przymiotnik "można" nie odnosi się do bogactwa, lecz do mocy i oznacza tyle, co potężna.

Ową moc Maria manifestuje, zstępując wraz z Synem w asyście archaniołów z szańców Jasnej Góry ku przerażonym wrogom Polski i Kościoła: Turkowi, Tatarowi, Szwedowi oraz bolszewikowi, ukazanemu w meloniku i garniturze, ukrywającemu pod pazuchą rewolwer. Leżące na ziemi sztandary - turecki i szwedzki - symbolizują zwycięstwo nad innowiercami. Ukazana w tle oddalająca się kawaleria stanowi zapewne nawiązanie do odwrotu Armii Czerwonej po klęsce w bitwie warszawskiej.

Zwycięstwo nad bolszewikami, które część opinii publicznej przypisywała interwencji Marii, zainspirowało renesans mitu przedmurza chrześcijaństwa. Madonna, ukazana jako Matka Boska Częstochowska, miałaby sprawować szczególną opiekę nad Polakami jako narodem wybranym do obrony wiary i cywilizacji zachodniej. Poranione armatnimi kulami jasnogórskie szańce są zatem symbolem roli Polski i narodowego przeznaczenia, które - na co wskazuje wybór postaci z różnych epok - pozostaje niezmienne mimo upływu czasu.

W katowickim kościele odwołanie do mitu antemurale christianitatis miało szczególne znaczenie. Dla wielu wiernych katolicyzm stanowił podstawę tożsamości, zaś poczucie narodowe nie miało większego znaczenia. Inicjator powstania obrazów - ks. Emil Szramek - przy użyciu środków wizualnych komunikował, że przynależność do narodu polskiego, obdarzonego przez Boga szczególną misją, wiąże się dla katolika ze szczególnym prestiżem. Ta strategia nacjonalizacji górnośląskich katolików w duchu polskim wykorzystywana była już w okresie plebiscytowym, kiedy użył jej w swej agitacji ks. Teodor Kubina, poprzedni proboszcz parafii mariackiej.

https://www.facebook.com/ruch.autonomii.slaska/posts/pfbid0BFBnTH1pRnjmbuA6xQdXrEJTeUr7wk4nD6JSLmupTee6G9SxoYmbTtsZbuGBqcrQl

Przed kilkunastu laty nasze stowarzyszenie zainicjowało społeczną akcję na rzecz odzyskania figury Śpiącego lwa

Sun, 22 Mar 2026 21:03:27 +0000

Przed kilkunastu laty nasze stowarzyszenie zainicjowało społeczną akcję na rzecz odzyskania figury Śpiącego lwa, odlanej według projektu Theodora Kalidego, wywiezionej po wojnie z Bytomia do Warszawy. Niestety, przypadków usankcjonowanej grabieży dóbr kultury z Górnego Śląska było znacznie więcej. W momencie przywórcenia samorządności na poziomie gminy zabrakło refleksji nad uregulowaniem kwestii własnościowych, wobec czego pozostaliśmy z konsekwencjami translokacji obiektów w czasach obowiązywania jednolitej własności państwowej.

https://www.facebook.com/ruch.autonomii.slaska/posts/pfbid0235yfrfD6XwNMR2EMMe21W1Rb6bxkrEM9zf57kYZQCpJ1GAADBzwwBdGUkF8M3svwl

Sztuka Górnego Śląska

Sat, 21 Mar 2026 20:28:23 +0000

Wczoraj na Zamku Królewskim w Warszawie odbyło się uroczyste wręczenie Nagrody im. prof. Aleksandra Gieysztora, przyznawanej od roku 2000 za szczególne osiągnięcia na polu ochrony dziedzictwa kulturowego. Tegoroczną laureatką została prof. Ewa Chojecka z Bielska, która przez wiele lat prowadziła i koordynowała badania nad artystyczną przeszłością Górnego Śląska.

Spektakularnym efektem naukowych wysiłków prof. Chojeckiej jest opublikowana pod jej redakcją synteza "Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku". Książka wydana została przez Muzeum Śląskie w Katowicach w roku 2004. Po pięciu latach ukazało się wznowienie z nowym materiałem ilustracyjnym i uzupełnionym tekstem.

Górny Śląsk jest tym samym jednym z nielicznych regionów europejskich, które doczekały się syntetycznego opracowania swych artystycznych dziejów. Podejmowane wcześniej próby ograniczały się do części jego terytorium. Tak było w przypadku "Sztuki województwa śląskiego" Tadeusza Dobrowolskiego z 1933 r., książki Ernsta Königera "Die Kunst in Oberschlesien" z 1938 r., czy "Sztuki Śląska Opolskiego" Tadeusza Chrzanowskiego i Mariana Korneckiego (1974 r.).

https://www.facebook.com/ruch.autonomii.slaska/posts/pfbid026gZy1kkdibBM2eGNVjaYTqn1T15X7XpuvCcs6CvNji2vxC4TkGyzTRsbes9m6DjXl

19 strëmiannika – Dzéń Jednotë Kaszëbów

Thu, 19 Mar 2026 11:52:14 +0000

788 lat temu – 19 marca 1238 roku – po raz pierwszy w historii pojawiła się nazwa Kaszuby w pisanych dokumentach. W bulli wydanej przez papieża Grzegorza IX, książę szczeciński Bogusław I jest tytułowany księciem Kaszub.

Na początku XXI wieku ustanowiono 19 marca Dniem Jedności Kaszubów. Pierwsze obchody tego święta odbyły się w 2004 roku. Dzień ten nawiązuje do naszej historii, jest wyrazem naszego długiego trwania nad Bałtykiem. Jednocześnie ukierunkowuje naszą wspólnotę ku przyszłości, wskazując to, co stanowi podstawę jej jedności. Jest też symbolem więzi łączących tych, którzy mieszkają w Kraju Kaszubów, w naszej ojczyźnie, z rodakami rozsianymi po całym świecie.

Dzień Jedności Kaszubów uświadamia nam, że pomimo wielu różnic, tworzymy wspólnotę. Wszëtczégò bëlnégò!

https://kaszebsko.com/2026/03/18/19-stremiannika-dzen-jednote-kaszebow-3.html

Sztafeta Jednotë – świętujmy razem DJK na sportowo

Mon, 09 Mar 2026 14:03:41 +0000

Zachęcamy wraz z Ośrodkiem Sportu i Rekreacji we Władysławowie do świętowania Dnia Jedności Kaszubów na sportowo.

W niedzielę 22 marca odbędzie się towarzyska sztafeta biegowa dookoła gminy Władysławowo (a może i szerzej). Towarzyską, gdyż nie jest to bieg na czas, tam gdzie na danym odcinku będzie więcej niż jeden uczestnik wszyscy biegną razem, nie będzie obstawy i zabezpieczeń na trasie, nie będzie punktów żywieniowych, nie będzie zabezpieczenia medycznego a jedynie apteczka na quadzie prowadzącym i wskazującym trasę biegnącym.

Trasa zostanie podzielona na odcinki, do których uczestnicy zostaną przydzieleni przez Organizatorów. Odcinki będą ok. 4-6 km, ale można będzie przebiec większe odległości, a jeśli ktoś będzie miał ochotę to nawet całą trasę.

Start jest bezpłatny, a opłata dotyczy zakupu okolicznościowej koszulki.

Jeśli znajdą się chętni też w sąsiednich gminach, to spróbujemy poprowadzić trasę tak, aby objąć jak największy obszar. Nie wykluczamy także opcji dla chcących włączyć się do akcji, ale na swoim terenie. Wszystko zależeć będzie od zgłoszeń „z terenu”.

Więcej informacji w regulaminie dostępnym na stronie https://elektronicznezapisy.pl/event/14835/strona.html

Zapraszamy wszystkich biegaczy, miłośników aktywności, mieszkańców oraz gości do wspólnego świętowania w ruchu. Niech ta sztafeta stanie się symbolem jedności, współpracy i kaszubskiej energii!

Chcemë bëc razã!

https://kaszebsko.com/2026/03/08/sztafeta-jednote-swietowanie-djk-na-sportowo.html

Marsz na Zgodę 2026: Przemówienie Jerzego Gorzelika

Sat, 14 Feb 2026 08:24:16 +0000

Przemówienie przeowdniczącego Ruchu Autnomii Śląska, Jerzego Gorzelika, pod bramą byłego polskiego obozu koncentracyjnego Zgoda w Świętochłowicach po Marszu na Zgodę.

https://youtu.be/uJrhFyqlEac

https://autonomia.pl/2026/02/12/marsz-na-zgode-2026-przemowienie-jerzego-gorzelika/

Marsz na Zgodę – upamiętnienie ofiar obozu Zgoda i Tragedii Górnośląskiej

Thu, 15 Jan 2026 10:25:38 +0000

W dniu 24 stycznia odbędzie się kolejny Marsz na Zgodę, poświęcony pamięci ofiar dawnego polskiego obozu koncentracyjnego Zgoda w Świętochłowicach oraz ofiar Tragedii Górnośląskiej.

Marsz rozpocznie się o godzinie 12:00 na Placu Wolności w Katowicach. Uczestnicy przejdą trasą prowadzącą do bramy dawnego obozu Zgoda w Świętochłowicach (ul. Wojska Polskiego), gdzie zaplanowano główne uroczystości upamiętniające.

Pod bramą obozu odbędzie się wspólna modlitwa, po której nastąpi złożenie kwiatów oraz przemówienia zaproszonych gości. Organizatorzy podkreślają, że Marsz na Zgodę ma charakter pokojowy i otwarty, a jego celem jest zarówno oddanie hołdu ofiarom, jak i przypomnienie o konsekwencjach przemocy, represji i nienawiści.

Po zakończeniu oficjalnej części wydarzenia organizatorzy zapraszają wszystkich uczestników do pobliskiej sali na terenie przyległych ogródków działkowych, gdzie przewidziano gorące napoje oraz poczęstunek.

Marsz na Zgodę to inicjatywa o charakterze pokojowym i otwartym. Jego celem jest nie tylko przypomnienie tragicznych wydarzeń z przeszłości, lecz także zwrócenie uwagi na współczesne zagrożenia wynikające z narastającej nietolerancji i podziałów społecznych.

– Pamięć o przeszłości jest naszym obowiązkiem, ale także ostrzeżeniem. Marsz na Zgodę to apel o empatię, odpowiedzialność i budowanie wspólnoty opartej na szacunku – podkreślają organizatorzy.

Harmonogram wydarzenia*:
Zbiórka na Placu Wolności w Katowicach

godz.: 12:00- wymarsz Marszu na Zgodę
ok 12:15 – złożenie kwiatów pod pomnikiem ofiar Tragedii Górnośląskiej (ul. Gliwicka)
ok 12:25 – przemarsz ulicami: Gliwicka – Armii Krajowej – Katowicka
ok 13:20 – złożenie kwiatów pod pomnikiem na skwerze przy ulicy Wojska Polskiego 31a
ok 13:30 – przemarsz ul. Wojska Polskiego
ok 14:00 – główne uroczystości pod bramą byłego obozu Zgoda

*Harmonogram ma charakter orientacyjny, poszczególne godziny mogą się różnić w zależności od tempa marszu, warunków pogodowych, etc.

https://autonomia.pl/2026/01/14/marsz-na-zgode-2026/

Nôdgroda dlô ksążczi ò historie Kaszëb

Fri, 02 Jan 2026 08:55:22 +0000

W sobòtã 15 smùtana we Wrocławiu bëła gala wrãczeniégò nôdgrodów w òglowòpòlsczim Kònkùrsu m. Anatola Omelaniuka za nôlepszą ksążkã i regionalisticzny cządnik z 2024 rokù.

Przédną nôdgrodã w kategòrie „ksążka co wnôszô wiôldżi wkłôd w teòreticzné i historëczné regionalisticzné badérowania, a téż rozwij deje regionalnëch wôrtnotów” dosta dwatomòwô pùblikacjô Adama Lubòcczégò (nôleżnika KJ) i Michała Hińcë „Dzeje Kaszëbów”. W 4. kategòriach nominowóné bëłë 42. ksążczi i 12 cządników. Òkróm meritoriczny wôrtnotë i wësoczi editorsczi niwiznë, wôżné dlô jurorów bëło téż dëbeltjãzëkòwé wëdanié – pò pòlskù i pò kaszëbskù. Dokôz skaszëbił Dark Majkòwsczi.

Dobëcé ksążczi ò dzejach Kaszëbów w òglowòpòlsczim kònkùrsu je dokazã zajinteresowaniégò Kaszëbama nié le blós na Pòmòrzim. Më mómë nôdzejã, że pòmòże to lepi zrozmiec drãdżé kaszëbsczé kawle, jaczé „Dzeje Kaszëbów” òpisëją z naszi perspektiwë.

* * *

W sobotę 15 listopada we Wrocławiu odbyła się gala wręczenia nagród w ogólnopolskim Konkursie im. Anatola Omelaniuka na najlepszą książkę i czasopismo regionalistyczne z 2024 roku.

Główną nagrodę z kategorii „książka wnosząca istotny wkład w teoretyczne i historyczne badania regionalistyczne oraz rozwijanie idei wartości regionalnych” otrzymała dwutomowa publikacja Adama Lubockiego (członka KJ) i Michała Hinca „Dzieje Kaszubów”. W 4. kategoriach były nominowane 42. książki i 12. czasopism. Obok merytorycznej wartości i wysokiego poziomu edytorskiego, dla jurorów ważne było dwujęzyczne wydanie – po polsku i po kaszubsku. Publikację przetłumaczył na język kaszubski Dariusz Majkowski.

Docenienie książki o dziejach Kaszubów w ogólnopolskim konkursie jest dowodem na zainteresowanie Kaszubami nie tylko na Pomorzu. Mamy nadzieję, że pomoże to lepiej zrozumieć trudne kaszubskie losy, które „Dzieje Kaszubów” opisują z naszej perspektywy.

https://kaszebsko.com/2025/11/17/nodgroda-dlo-ksazczi-o-historie-kaszeb.html